1. Các Mức Sửa Lỗi Khác Nhau

Lý do lớn nhất khiến hai mã QR có thể trông khác nhau là vì chúng sử dụng các mức sửa lỗi khác nhau.

Sửa lỗi (Error Correction) là một trong những tính năng quan trọng giúp mã QR hoạt động rất đáng tin cậy. Thay vì chỉ lưu trữ dữ liệu của bạn, mã QR còn lưu thêm một lượng thông tin dự phòng để giúp thiết bị quét có thể đọc được mã ngay cả khi một phần của nó bị hỏng.

Ví dụ, nếu mã QR bị trầy xước, bám bụi, bị che khuất một phần bởi nhãn dán hoặc có logo đặt ở giữa, thiết bị quét vẫn có thể khôi phục dữ liệu bị thiếu nhờ phần thông tin dự phòng này.

Bạn có thể hình dung nó giống như việc tạo một bản sao lưu của những thông tin quan trọng. Nếu một phần dữ liệu gốc bị mất, bản sao lưu sẽ giúp khôi phục lại những phần còn thiếu.

Tiêu chuẩn QR Code quy định bốn mức sửa lỗi khác nhau. Mỗi mức sẽ lưu trữ một lượng dữ liệu khôi phục khác nhau.

Mức sửa lỗi càng cao thì mã QR càng phải lưu nhiều dữ liệu khôi phục hơn.

Do phần dữ liệu bổ sung này cũng chiếm dung lượng, mã QR thường cần nhiều module (các ô vuông đen trắng nhỏ) hơn để chứa toàn bộ thông tin. Kết quả là mã QR sẽ trở nên dày đặc hơn và có thể trông hoàn toàn khác với một mã QR khác chứa cùng dữ liệu nhưng sử dụng mức sửa lỗi thấp hơn.

Ví dụ, một công cụ tạo mã QR có thể chọn mức L để tạo ra mã QR nhỏ gọn và đơn giản hơn, trong khi một công cụ khác chọn mức H nhằm tăng khả năng chống hư hỏng hoặc để có đủ khoảng trống chèn logo.

Mặc dù hai mã QR có hình dạng khác nhau, cả hai vẫn dẫn đến cùng một địa chỉ đích. Chúng chỉ khác nhau ở cách cân bằng giữa kích thước và khả năng chịu lỗi.

2. Các Phiên Bản QR Code Khác Nhau

Một lý do khác khiến hai mã QR có thể trông khác nhau là chúng sử dụng các phiên bản (Version) khác nhau.

Mặc dù được gọi là 'phiên bản', nhưng đây không phải là phiên bản phần mềm hay thế hệ mới của mã QR. Trong tiêu chuẩn QR Code, phiên bản chỉ đơn giản là kích thước của lưới (grid) chứa các module của mã QR.

Mã QR nhỏ nhất là Phiên bản 1 (Version 1), bao gồm lưới có kích thước 21 × 21 module (các ô vuông đen trắng nhỏ).

Mỗi khi phiên bản tăng thêm một cấp, lưới sẽ được mở rộng thêm 4 module ở cả chiều ngang lẫn chiều dọc.

Hầu hết các mã QR sử dụng hằng ngày chỉ cần những phiên bản nhỏ vì chúng thường chỉ chứa một địa chỉ website ngắn hoặc một lượng văn bản không lớn.

Tuy nhiên, không phải công cụ tạo mã QR nào cũng lựa chọn cùng một phiên bản.

Một công cụ có thể tự động chọn phiên bản nhỏ nhất đủ để chứa dữ liệu của bạn, từ đó tạo ra một mã QR nhỏ gọn với ít module hơn.

Trong khi đó, một công cụ khác có thể cố ý sử dụng phiên bản lớn hơn để dành không gian cho các yếu tố thiết kế như logo, cải thiện chất lượng in hoặc giữ cho tất cả các mã QR được tạo ra có cùng kích thước nhằm đảm bảo tính nhất quán về mặt hiển thị.

Vì vậy, hai mã QR chứa cùng một URL vẫn có thể có kích thước lưới và hoa văn hoàn toàn khác nhau, mặc dù cả hai đều dẫn đến chính xác cùng một địa chỉ.

3. Các Mẫu Mặt Nạ (Mask Pattern) Khác Nhau

Ngay cả khi hai công cụ tạo mã QR sử dụng cùng mức sửa lỗi và cùng một phiên bản QR Code, chúng vẫn có thể tạo ra những mã QR trông khác nhau.

Đó là vì trước khi hoàn thành, mọi mã QR đều phải trải qua một bước cuối cùng: lựa chọn mẫu mặt nạ (Mask Pattern).

Ban đầu, dữ liệu được sắp xếp vào mã QR theo đúng quy định của tiêu chuẩn QR Code. Tuy nhiên, bố cục ban đầu này không phải lúc nào cũng tối ưu cho việc quét.

Đôi khi nó có thể tạo ra những vùng màu đen quá lớn, các đường ngang hoặc đường dọc quá dài, hoặc những hoa văn lặp lại khiến thiết bị quét khó phân biệt dữ liệu thật với các dấu định vị của mã QR.

Để giải quyết vấn đề này, tiêu chuẩn QR Code định nghĩa sẵn tám mẫu mặt nạ (Mask Pattern) khác nhau.

4. Những Lựa Chọn Thiết Kế Khác Nhau

Không phải mọi khác biệt giữa hai mã QR đều xuất phát từ chính tiêu chuẩn QR Code.

Nhiều công cụ tạo mã QR còn đưa ra những lựa chọn thiết kế khác nhau nhằm cải thiện tính thẩm mỹ, khả năng nhận diện thương hiệu hoặc trải nghiệm sử dụng.

Ví dụ, một công cụ có thể tạo mã QR đen trắng đơn giản, trong khi công cụ khác tự động thêm nhãn bên dưới, bo tròn các module, tăng kích thước viền trắng hoặc đặt logo của công ty ở chính giữa mã QR.

Những thay đổi này làm thay đổi hình thức của mã QR nhưng thông thường sẽ không làm thay đổi nơi mà mã QR dẫn đến.

Nhìn lại hai mã QR ở phần đầu bài viết, bạn sẽ thấy một mã có dòng chữ qrcodechicken.com ở phía dưới, trong khi mã còn lại thì không.

Đó hoàn toàn là một lựa chọn thiết kế của công cụ tạo mã QR. Nó không ảnh hưởng đến URL được mã hóa cũng như không thay đổi địa chỉ mà mã QR dẫn đến; nó chỉ đóng vai trò như một dấu hiệu trực quan giúp người dùng dễ nhận biết hơn.

Miễn là các yếu tố thiết kế này không che khuất quá nhiều diện tích của mã QR hoặc làm giảm độ tương phản quá mức, mã QR thường vẫn sẽ quét tốt như một mã QR tiêu chuẩn.

5. Mã QR Nào Quét Tốt Hơn?

Sau khi thấy hai mã QR có thể trông rất khác nhau, có lẽ bạn sẽ tự hỏi liệu một mã có thực sự tốt hơn mã còn lại hay không.

Câu trả lời ngắn gọn là: không hẳn.

Một mã QR có vẻ dày đặc hơn, lớn hơn hoặc phức tạp hơn không đồng nghĩa với việc nó sẽ dễ quét hơn. Tương tự, một mã QR nhỏ hơn và đơn giản hơn cũng không có nghĩa là chất lượng kém hơn.

Điều thực sự quan trọng là mã QR đó có tuân thủ tiêu chuẩn QR Code và được tạo theo các nguyên tắc giúp việc quét đạt hiệu quả tốt nhất hay không.

Nếu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu trên, hai mã QR có hình dạng hoàn toàn khác nhau vẫn sẽ có khả năng quét đáng tin cậy như nhau.

Thực tế, phần lớn những khác biệt được đề cập trong bài viết này chỉ là những lựa chọn triển khai khác nhau của từng công cụ tạo mã QR. Chúng không có nghĩa là một mã đúng còn mã kia sai.

Mã QR tốt nhất không phải là mã trông đẹp nhất hay chứa nhiều module nhất, mà là mã có thể được quét nhanh chóng và ổn định trên các thiết bị mà người dùng của bạn đang sử dụng.

Kết Luận

Hãy quay lại hai mã QR mà chúng ta đã xem ở phần đầu bài viết.

Mặc dù chúng có hình dạng hoàn toàn khác nhau, cả hai đều mã hóa chính xác cùng một URL và đưa người dùng đến cùng một địa chỉ.

Đó là vì mã QR không có một hình dạng cố định duy nhất. Tiêu chuẩn QR Code cho phép các công cụ tạo mã QR có nhiều lựa chọn trong quá trình tạo mã, nhờ đó có thể tạo ra nhiều mã QR khác nhau nhưng đều biểu diễn cùng một dữ liệu.

Trong bài viết này, chúng ta đã thấy rằng sự khác biệt về mức sửa lỗi, phiên bản QR Code, mẫu mặt nạ (Mask Pattern) và các lựa chọn thiết kế đều có thể làm thay đổi hình dạng của mã QR mà không làm thay đổi dữ liệu được lưu bên trong.

Đó cũng là lý do hoàn toàn bình thường khi hai công cụ tạo mã QR khác nhau tạo ra hai mã QR có hình dạng khác nhau cho cùng một URL. Miễn là cả hai đều tuân thủ tiêu chuẩn QR Code, chúng vẫn sẽ tương thích với hầu hết các thiết bị quét mã QR hiện đại.

Vì vậy, lần tới khi bạn tạo cùng một mã QR trên hai trang web khác nhau, đừng ngạc nhiên nếu hình dạng của chúng không giống nhau. Hình thức khác nhau không có nghĩa là một mã đúng còn mã kia sai — điều đó chỉ cho thấy mỗi công cụ đã đưa ra những lựa chọn khác nhau nhưng đều hoàn toàn hợp lệ trong quá trình tạo mã QR.